602px-Voetpad_oud3

Remember the Good Things


I’ll remember the good things“, beloofde ik mijn vader op zijn sterfbed. Als hij me gehoord heeft, zal hij wellicht gedacht hebben “Dan ben je gauw klaar“, want ondanks al zijn eigenaardigheden was mijn vader zeker niet gespeend van een gevoel voor humor en een flinke dosis realiteitszin. Maar net als hij beschik ik over een uitstekend geheugen en het zou hem nog meevallen hoe veel positieve dingen ik hem nog kan toedichten, al kukelde mijn vader rond mijn 12e voorgoed van zijn voetstuk.

Ik geloof niet dat mijn vader het vaderschap ambieerde. Maar hij moet realistisch genoeg geweest zijn om te beseffen dat die mogelijkheid er wel in zat, aangezien hij met een 13 jaar jongere vrouw was getrouwd. Nee, hij stond er niet om te springen om vader te worden. Maar toen ik eenmaal was geboren, vond hij dat geweldig. Vooral omdat ik zo op hem leek.

Ze knappen wel op

Maak je geen zorgen hoor, ze knappen wel op“, verzekerde mijn oudtante Bep, ooit mijn vaders hospita, mijn ouders. En dat deed ik gelukkig ook. Mijn vader was geen mooie man en ik ben dan ook altijd blij geweest met mijn moeders genen, duidelijk zichtbaar in mijn gezicht.
Terwijl alle nieuwe ouders zich er graag van overtuigen dat de nieuwe aanwinst beschikt over een complete set vingers en tenen, had mijn vader zijn eigen, specifieke reden om mijn vingers kritisch te bekijken. In zijn familie kwam een afwijkende zesde vinger aan iedere hand voor. Mijn vader had slechts een soort bultje aan elke pink, maar zijn oudere broer had echt twee extra pinkjes, die kort na zijn geboorte werden verwijderd. Mijn vader was opgelucht te zien dat ik niet beschikte over deze curieuze familietrek en verwonderde zich over de vorm van mijn handen en nagels, die precies overeenkwam met die van hem.

Kloon

Niet alleen uiterlijk had ik veel weg van mijn vader. Ook qua gedrag vertoonde ik veel overeenkomsten, wat mijn vader natuurlijk veel deugd deed. Ik was rustig, bedachtzaam (“net zo traag als je vader”, zoals mijn moeder zei), (te) serieus en – voor een kind – opvallend netjes. Toen ik ook nog leerde lezen toen ik 3 jaar oud was, kon mijn vader zijn lol niet op. Hij was ervan overtuigd met een wonderkind te maken te hebben of tenminste een kloon van zichzelf. Ik groeide op tussen de boeken – kamerbrede boekenkasten vormden een imposante blikvanger bij ons in de woonkamer – maar niet eens is het bij me opgekomen om die boeken te grijpen en uit de kast te trekken. Bezoekers vonden dat vaak heel uitzonderlijk. Kinderpsychologen noemen het misschien wel zorgelijk. Maar ik was nu eenmaal een erg rustig, serieus kind. Zolang ik me kan herinneren wilde ik niemand tot last zijn. Zou ik onbewust hebben aangevoeld dat ik maar door één ouder écht was gewenst? Of leek ik gewoon heel erg op mijn vader? Hij was immers ook nooit echt een “vlot”, onbezorgd kind. Het brilletje dat hij al vroeg moest dragen hielp hem net zo min als mijn bril en beugel in mijn schooltijd.

PersoonlijkheidPap en ik juni 1968

Rond mijn puberteit begon ik – zoals dat gebruikelijk is – een eigen persoonlijkheid te ontwikkelen. En zoals dat nou eenmaal gaat, was ik zoekende naar mijn eigen identiteit, wat vanwege mijn verlegenheid op zich al een hele uitdaging was. Het betekende ook dat ik mijn vaders mening lang niet altijd meer deelde en dat we zelfs regelmatig lijnrecht tegenover elkaar stonden. Wat precies de oorzaak was, weet ik niet, al heb ik wel een goed idee. Maar ongeveer tegelijk met mijn start op de middelbare school, begonnen mijn vader en ik uit elkaar te groeien. Als voormalig leraar was hij natuurlijk zeer betrokken bij de schoolkeuze, en na de open dag op de Scholengemeenschap Johan de Witt (waar mijn vader ooit zelf voor de klas had gestaan) waren we het zowaar roerend eens. Maar niet voor niets wordt wel beweerd dat leraren gek genoeg niet goed zijn in het onderrichten van hun eigen kinderen. Samen huiswerk maken bleek een moeizame bezigheid. Was mijn vader misschien teleurgesteld door mijn middelmatigheid? Het enige waar ik écht in uitblonk, was Nederlands. Dat deed hem, als doctor in de Nederlandse taal en letteren, natuurlijk deugd. Maar ik was geen ambitieuze student en wist niet goed wat ik wilde. Beter wist ik wat ik níet wilde. Studeren, bijvoorbeeld. Ik had geen enkele behoefte om in mijn vaders voetsporen te treden. Dat zal best teleurstellend voor hem geweest zijn – althans, dat heb ik er maar van gemaakt. Want ondanks verschillende pogingen van mijn kant om achter de oorzaak voor onze verstoorde relatie te komen, heb ik nooit een duidelijk antwoord gekregen. Ik voelde een afstand tot de man, die in mijn vroege jeugd mijn held was. Die afstand hebben we nooit meer echt overbrugd, al heb ik het vaak genoeg geprobeerd. Tot ik er genoeg van kreeg. Mijn vader was van mijn voetstuk gevallen.

Herinneringen

Toch heb ik nog veel goede herinneringen aan m’n vader. Op zijn sterfbed, eind vorig jaar, besloot ik dat ik het daar maar bij moest laten. Mijn vader was een vreemde man en ik ben zeker niet makkelijk. Misschien waren we wel voorbestemd om uit elkaar te groeien. Misschien leken we wel te veel op elkaar en zag mijn vader in mij zijn slechtste eigenschappen weerspiegeld… Wat ook het geval was, toen ik mijn vader zo zag liggen – of wat er nog van hem over was – vond ik dat allemaal niet zo belangrijk meer. Natuurlijk kon ik niet spontaan stoppen met verdrietig zijn over al die verloren jaren, maar ik kon tenminste proberen er – in ieder geval voor mezelf – een positieve draai aan te geven.

Brio-vader

Want met al zijn gebreken was mijn vader – éven – een goede vader. Natuurlijk had ik als kind liever een “Brio-vader” (zo’n jonge, fitte, actieve vader uit de margarinereclames van die tijd) maar dat was voor mijn vader – met z’n “trage motoriek”, zijn eeuwige lange grijze jas, zijn hoed en zijn dikke bril) niet weggelegd. Nee, enige dynamiek viel mijn vader niet te verwijten. Hij zat liever met zijn neus in de boeken, of schrijvend aan zijn bureau. Toch was hij een keer zo sportief om een poging te wagen. Maar na een kort sprintje over het strand zag ik pas goed hoe belachelijk mijn verzoek was geweest en heb ik het hem nooit meer gevraagd.

 

Pap en ik april 1974Mijn vader hield wel van wandelen, een gewoonte die hij al in zijn studententijd, in zijn beginjaren in Nederland ontwikkelde. Onze zondagse wandeling samen – waarbij we wel wat leken op het oude verkeersbord, de “kinderlokker” – werd een traditie. We liepen door de tuin van het Haags Gemeentemuseum, altijd volgens een vaste route, waarbij ik het mijn vader niet toestond ook maar één van mijn favoriete beelden over te slaan. Ieder beeld had een verhaal en ik kon erg genieten van de flora en fauna in het plantsoen. Op een gegeven moment (ik kan me niet meer herinneren wanneer) leek het mijn vader een goed idee mijn rekenen te oefenen tijdens onze wandelingen. Hij gebruikte de getallenreeksen van autokentekenplaten en vuurde in rap tempo sommen op me af: “Vijf keer zeven! Acht plus negen! Vijfendertig min zestien! Zesenvijftig gedeeld door acht!” Vréselijk vond ik dat. Rekenen was nooit mijn sterkste kant en de goed bedoelde oefeningen van mijn vader leverden mij zo’n spanning op, dat ik niet langer meer uitkeek naar onze wandelingen.

LezenPap en ik 1968

Als er een passie was die ik met mijn vader deelde, was het wel lezen. Ik begon er al jong mee, tot groot plezier van mijn vader, die me daar natuurlijk graag in aanmoedigde. Zondags samen lezen op de grond in de woonkamer werd vaste prik. Ik denk dat hij in eerste instantie de lectuur voor me uitkoos, tot ik zelf een voorkeur begon te ontwikkelen. Ik was groot fan van de avonturen van het beertje Pol en zijn vriendjes Pel (een pelikaan) en Pingo (een penguïn). Later zou mijn vader strips afkeuren en mij aanmoedigen om “echte boeken” te lezen, maar om mee te beginnen waren deze boeken natuurlijk erg geschikt. Zo af en toe stond er een drukfoutje in zo’n boek en merkte ik op dat bijvoorbeeld niet Pel, maar Pingo dat had gezegd. Mijn vader gloeide dan van trots en natuurlijk gaf mij dat een goed gevoel. Lezen is altijd een grote rol blijven spelen in mijn leven, tot de laatste, chaotische jaren. Maar waar ik ooit met gemak een boek in een dag uitlas, moet ik nu bewust tijd uittrekken om weer eens gewoon voor mijn ontspanning een goed boek te lezen. Ik pik mijn momentjes… maar me úren achtereen verliezen in een boek, dat zit er niet echt meer in. Te veel afleiding. Te druk met andere dingen. Toch vind ik lezen nog steeds heerlijk en ben ik mijn vader dankbaar dat hij me het plezier in lezen heeft bijgebracht.

A-sportief

Mijn ouders deden “in hun tijd” heus wel aan sport. Mijn moeder speelde volleybal (en had een echte, actieve “straatjeugd” in haar Voorburgse buurtje) en mijn vader voetbalde als kind, tot zijn moeder besloot dat dat veel te veel risico voor zijn bril opleverde. Vanwege mijn voorzichtige aard als kind was ik niet erg sportief aangelegd. Angstvallig vermeed ik activiteiten die ook maar in de verste verte risico op vallen opleverden. Mijn ouders geloofden niet in dwang en respecteerden mijn keuzes. Wat helaas betekende dat ik als kind niet kon steppen, rolschaatsen of fietsen. Want dat was allemaal natuurlijk heel erg eng. Als schoolgaand kind is het vrij onhandig als je niet kunt fietsen en dat werd pas echt een probleem in de laatste klas van de basisschool. Want er stond een uitje naar Drenthe gepland, en dat er gefietst zou worden stond op voorhand al vast. Mijn verkeersexamen had ik – samen met een klasgenoot – lopend afgelegd, maar om nou in je eentje achter te blijven omdat je niet mee kunt fietsen zag ik niet echt zitten. Ik kon me de pesterijen en honende opmerkingen al veel te goed voorstellen.

Mijn ouders hebben het écht geprobeerd. Ik had ook gewoon een fiets. Mèt zijwieltjes. Die ik natuurlijk haatte en die er zo snel mogelijk vanaf moesten. Maar zonder zijwieltjes had ik moeite met mijn balans en dat “voorzichtige” in mij zette niet aan tot stevig doortrappen. Dus viel ik om. En dus renden mijn vader en moeder, ieder aan één kant van mijn fiets, met me mee zodat ik nog enigszins rechtop bleef. Maar zodra ze me lieten gaan, stopte ik van schrik met trappen. En viel ik weer om. Iedere vakantie probeerden ze het weer. Tot we elkaar van frustratie praktisch naar het leven stonden. En uiteindelijk is het een vriendinnetje gelukt me – vóór de deadline – te leren fietsen. Zij had een lief klein fietsje, waarop ze het me heeft geleerd. Daarop had ik geen angst voor vallen en lukte het, met haar aanmoediging, stevig door te trappen en rechtop te blijven. Eenmaal het principe door, kon ik zelfs eindelijk op mijn eigen fiets uit de voeten. Maar ik moet het die ouwe van me nageven: hij gaf niet op. Iedere vakantie probeerde hij het opnieuw. En dat kan ik nog steeds waarderen.

Op reis

Opel Kadett CMijn ouders gingen voor mij op vakantie. Omdat dat zo hoorde. Omdat dat “gewoon” was. Er was niks gewoons aan ons gezin, maar eens per jaar gingen we net als veel andere Nederlanders, op vakantie in eigen land. Maar we bezaten geen auto (vond mijn vader niet nodig, hij verplaatste zich wandelend, met taxi’s en treinen). Dus huurde mijn vader ieder jaar een auto. Dat was altijd een feest voor mij. Uren voordat hij met “onze nieuwe auto” thuis zou komen, stond ik al op wacht voor het raam. Benieuwd of het net zo’n mooie zou zijn als vorig jaar. Ik kan ‘m nog uittekenen, de beige Opel Kadett die we een paar jaar achtereen mochten gebruiken. En wat was ik onder de indruk van de ruimere Ford Granada. Mijn vader was een planner. De hele vakantie was tot in detail uitgewerkt op een notitieblok, waarop niet alleen de route, maar ook allerlei bezienswaardigheden onderweg op waren genoteerd. Niets werd aan het toeval overgelaten. Onze “bezienswaardigheden” werden nauwkeurig geselecteerd uit een toeristische gids. Wat niet wegnam dat we zo af en toe toch met verrassingen werden geconfronteerd. Dat leverde bij mijn moeder en mij de nodige hilariteit en bij mijn vader de nodige ergernis op. Wat de hilariteit natuurlijk alleen maar vergrootte. Zo bleek de privé dierentuin “Tropisch Oosten” (ja, écht) een soort achtertuin met een verveelde geit, een papegaai en – tot overmaat van ramp – een schijnbaar loslopend aapje.

Die aap is lós,” zei m’n moeder, die het niet had op apen, “ik wil hier weg!” Dat was het dan wat betreft ons bezoek aan “Tropisch Oosten” – waaraan wij voortaan zouden refereren als “Opisch Troosten”. We hebben wèl gelachen – mijn vader als een boer met kiespijn. Maar dit soort tegenslagen wisten mijn vader niet van zijn doel – een zorgvuldig geplande vakantie – af te brengen. Het bleef een jaarlijkse traditie. En dat moet ik ‘m nageven, dat had ‘ie allemaal wèl voor me over.

Deze Sinterklaas

Al had hij zo z’n momenten, nooit was mijn vader zo’n held als op die éne Sinterklaasavond, waarop hij besloten had voor zijn dochter een horloge te kopen. Sinterklaasavonden zagen er bij ons anders uit dan bij het gemiddelde Nederlandse gezin. Dat kwam doordat ik mijn ouders al vrij jong op een avond had betrapt bij hun voorbereidingen. Het had weinig zin, de illusie in stand te blijven houden. Maar de cadeau’s bleven, vaak vergezeld van één van mijn moeders “Anti-Klaas gedichten”.

Die éne Sinterklaasavond besloot mijn vader me mee uit winkelen te nemen. Daar was ik immers groot genoeg voor en mijn vader kende zijn kritische dochter onderhand wel. Zo kon ik zelf mijn eerste horloge uitzoeken. We gingen alle juweliers op de Frederik Hendriklaan af. En dat waren er indertijd nog aardig wat. Bij elke juwelier kwam mijn vader – met mij in zijn kielzog – binnen met de intro: “Deze Sinterklaas zoekt een polshorloge voor zijn dochter.” Met zijn verschijning en zijn basstem maakte hij kennelijk zó veel indruk, dat de juweliers zich tijd noch moeite bespaarden hun hele collectie aan mijn kritisch oog te onderwerpen. Nadat we alle juweliers op deze manier hadden bezocht, viel de keuze uiteindelijk op het eerste horloge. We waren nog nèt voor sluitingstijd terug bij de eerste juwelier.

De reis

Handelskade_WillemstadVoor mijn start op de middelbare school had mijn vader zich tot doel gesteld mij zijn “vaderland” te laten zien. Dàt jaar gingen we dus naar Curaçao. Tijdens die reis zouden we ook Aruba en Bonaire aandoen en mijn oom (mijn moeders broer) in San Francisco opzoeken, via Disneyland in Los Angeles. Het werd een geweldige vakantie, die ik nooit zal vergeten. Ondanks mijn vaders traditionele strakke planning schoot Bonaire erbij in omdat we geen vlucht konden krijgen, brachten we af en toe relatief veel wachttijd door op de verschillende luchthavens, die we aandeden en zaten we wel eens niet bij elkaar op sommige vluchten. Ik maakte kennis met mijn vaders eiland – om toen al tot de conclusie te komen dat het een prima vakantieoord was, waar ik nooit zou willen of kunnen wonen.

Vertroebelde herinneringen

Als ik even nadenk of de vele fotoboeken van mijn moeder erbij pak, kan ik me veel goede dingen herinneren van mijn vader. Het is alleen zo jammer dat die op een gegeven moment zo zijn vertroebeld door allerlei gebeurtenissen die ik destijds nooit had kunnen voorzien. Er zijn verschillende oorzaken aan te wijzen voor het feit dat mijn vader zo rond mijn twaalfde van zijn voetstuk viel. Oorzaken, die ik nú, als volwassene, kan beredeneren en zelfs – tot op zekere hoogte – begrijpen. Oorzaken, die me als kind volledig ontgingen. Toen kon ik, zonder concrete antwoorden, alleen maar zelf bedenken waarom mijn vader zo afstandelijk was geworden. En conclusies trekken die niet op de waarheid waren gebaseerd. Maar wat die waarheid dan wel was, werd me nooit echt duidelijk tot (te) veel later. Echt veel nader tot elkaar zijn mijn vader en ik nooit gekomen. De verontschuldiging, die ik had verwacht, bleef uit. Ik geloof niet eens dat hij zich realiseerde dat ik er was, of misschien zelfs wie ik was, die laatste dagen. Een onbevredigend einde aan een moeizame relatie. Ik heb hem laten gaan.

Sometimes it’s best to just remember the good things.

 

Deel je mening!

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s